ABORDELAR

Provincia:   A Coruña	Concello: Irixoa	Parroquia: Ambroa			Aldea / Barrio / Lugar:
Nome do alumn@: Adrián Mosquera Varela e Sergio Torrado Morado			Curso:  1º de ESO	Data da recollida: 29-11-2013
Nome d@ informante: Carmen Espiñeira			Idade:	Relación c@ alumn@: Profesora

VERBA: Abordelar

CLASIFICACIÓN GRAMATICAL: Verbo.

FONÉTICA: Abordelar.

SIGNIFICADO: Reforzar en casos difíciles a xunta dun carro, arado… 
Usábase tamén en sentido figurado referido a apoiar ou axudar a unha persoa.

FRASE DE EXEMPLO:  Boa foi que o abordelara que senón aínda tiña o problema.

ADIVAL

Provincia:   A Coruña	Concello: Irixoa	Parroquia: Coruxou			Aldea / Barrio / Lugar: Lamela
Nome do alumn@: Ana Pena Freire			Curso:  1º de ESO	Data da recollida:
Nome d@ informante: Mª Cármen			Idade:56	Relación c@ alumn@: Avoa

 VERBA: Adival

CLASIFICACIÓN GRAMATICAL: Substantivo masculino.

FONÉTICA: Adival

SIGNIFICADO: Corda grosa e longa para amañar a carga dos carros.

FRASE DE EXEMPLO: Meu avó o ano pasado fixo un adival para ensinarme como era e despois, regaloullo a un veciño para amarrar a carga dos carros.

CAUSAS DO DESUSO: A aparición dos tractores

TRADUCIÓN: Cabestro, cabestre, halter, halther, licol

APEAR

Provincia:   A Coruña	Concello: Irixoa	Parroquia: Coruxou			Aldea / Barrio / Lugar: Lamela
Nome do alumn@: Ana Pena Freire			Curso:  1º de ESO	Data da recollida:
Nome d@ informante: Mª Carmen			Idade:56	Relación c@ alumn@: avoa

VERBA: Apear

CLASIFICACIÓN GRAMATICAL: Substantivo masculino.

FONÉTICA: apear

SIGNIFICADO: Unha corda trenzada que se pasaba por debaixo do pescozo ás vacas para termar do xugo.

FRASE DE EXEMPLO: A un veciño de miña tía, que é moi antigo e aínda utiliza o xugo , rompeulle o outro día o apear.

CAUSAS DO DESUSO: A chegada da maquinaria agrícola.

IMAXES:

ARREOS do CABALO

Provincia:   A Coruña	Concello: Monfero	Parroquia: San Fiz			Aldea / Barrio / Lugar: Fraemelle
Nome do alumn@: Iván Deive Martínez			Curso:  1º de ESO	Data da recollida: 13/11/2013
Nome d@ informante: Erea Fernández Lence			Idade: 14	Relación c@ alumn@: Compañeira

VERBA: Arreos do cabalo.

CLASIFICACIÓN GRAMATICAL: Substantivo masculino.

FONÉTICA: Arreos do cabalo.

SIGNIFICADO: Son as pezas de coiro que se lle poñían no lombo para enganchar o cabalo a un apeiro de labranza.

FRASE DE EXEMPLO: Vou poñerlle os arreos ao cabalo que xa vai sendo hora de traballar.

CAUSAS DO DESUSO: Porque agora non se utilizan cabalos para arar.

TRADUCIÓN: Cavall d’arnès (catalán), arnesa zaldi (euskera).

IMAXES:

ARADO DE SURCAR

Provincia:   A Coruña	Concello: Irixoa	Parroquia: Verís			Aldea / Barrio / Lugar: Piñeiro
Nome do alumn@: Manuel García Coira			Curso:  1º de ESO	Data da recollida: 26/10/11
Nome d@ informante: Manuel García			Idade: 65	Relación c@ alumn@: Padriño

VERBA: Arado de surcar.

CLASIFICACIÓN GRAMATICAL: Substantivo masculino.

SIGNIFICADO: Arado que se usaba para surcar as leiras e estaba feito de vimbios trenzados.

FRASE DE EXEMPLO: Tráeme o arado de surcar que xa falta pouco para rematar este traballo.

AGUILLADA

Provincia:   A Coruña	Concello:  Irixoa	Parroquia: Verís			Aldea / Barrio / Lugar: A Xesta
Nome do alumn@: Laura Sanjuan Cainzos			Curso:  1º de ESO	Data da recollida: 21/10/2011
Nome d@ informante: Maria Teresa			Idade:65	Relación c@ alumn@: avoa

VERBA: AGUILLADA

CLASIFICACIÓN GRAMATICAL: Substantivo feminino.

FONÉTICA:

SIGNIFICADO: Vara de madeira longa cunha punta de ferro no extremo, que se usaba para afalar o gando.

FRASE DE EXEMPLO: Colle a aguillada e vai buscar os bois.

CAUSAS DO DESUSO: Que non se usan os bois como antes para tirar do carro ou da zorra.

FAMILIA:  Aguillar.

ARTESA

Provincia:   A Coruña	Concello: Monfero	Parroquia: San Fiz			Aldea: Fraemelle
Nome do alumn@: Erea Fernández Lence			Curso:  1º de ESO	Data da recollida: 20-10-11
Nome d@ informante: Erea Fernández Lence			Idade:12	Relación c@ alumn@:

VERBA: ARTESA

CLASIFICACIÓN GRAMATICAL: Substantivo feminino.

SIGNIFICADO: Sitio onde se amasa o pan.

FRASE DE EXEMPLO: Onte amasamos o pan na artesa e logo tendémolo.

CAUSAS DO DESUSO: Deixouse de facer o pan na casa.

SINÓNIMOS: hucha, maseira, tulla.

IMAXES:

ALCOBA

Provincia:   A Coruña	Concello: Monfero	Parroquia: Val Xestoso			Aldea / Barrio / Lugar: Canedo
Nome do alumn@: Cintia Grueiro Buján			Curso:  1º de ESO	Data da recollida: 5-10-11
Nome d@ informante: Chelo			Idade:	Relación c@ alumn@: veciña

VERBA : ALCOBA

CLASIFICACIÓN GRAMATICAL: Substantivo feminino

SIGNIFICADO: Peza da casa normalmente pechada cunha cortina e moitas veces con acceso directo a outras pezas como a cociña.

FRASE DE EXEMPLO: Eu na cociña teño  sete alcobas.

CAUSAS DO DESUSO: Outro xeito de entender a vida nas casas.

IMAXES: